Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Tools voor innovatief onderwijs

Probeer eens iets uit deze lijst

Peer Feedback

Wat is Peer Feedback?

Peer Feedback is het laten beoordelen van studenten door studenten. Het laten nakijken van werk kan door studenten elkaar feedback te laten geven. Studenten beoordelen elkaars werk aan de hand van rubrics: criteria aan de hand waarvan ze een mening vormen over elkaars werk.

Bij Peer Feedback kunnen studenten die hebben samengewerkt in een groep elkaar beoordelent: Peer Assessment. Binnen zo’n groepje is het zelden zo dat elk lid evenveel heeft bijgedragen. Met Peer Assessment kun je studenten elkaar laten beoordelen en krijg je een idee van de individuele bijdrage van de student binnen de groep en ontdek je of er ‘free-riders’ in het groepje zaten.

Didactische meerwaarde

Peer feedback heeft een grote toegevoegde didactische waarde. Wanneer studenten elkaars werk beoordelen met behulp van rubrics, leren ze daarmee beter een mening vormen over wat goede en slechte kwaliteit is, ze leren ook tekortkomingen in het eigen werk zien en kunnen daardoor hun eigen werk beter beoordelen.

Daarnaast leren ze dat er soms meerdere manieren zijn om een probleem te tackelen. Bovendien krijgen studenten feedback van andere studenten in termen die ze zelf ook zouden gebruiken en in hun eigen taal. Tenslotte verandert de rol van studenten van wat passieve consumenten van onderwijs naar een meer participerende rol en helpt het geven van peer feedback bij het vormingsproces van student tot kritische wetenschapper.

Tenslotte kan peer feedback werk uit handen nemen van de docent doordat zij minder hoeven na te kijken.

Voorbereiding

Om te starten met peer feedback is het nodig voorafgaand aan het vak opdrachten uit te werken. Daarbij moeten ook de beoordelingscriteria uitgeschreven worden. Dit geheel kan in een digitale tool geladen worden door bijv. een student-assistent. Het kan echter ook op papier of met stemsoftware.

Tools

Canvas
Pitch2Peer
PeerMark
FeedbackFruits
PeerWise

Bron: Team ICTO FGw

Flipping the classroom

Bij Flipping the Classroom worden college en zelfstudie omgedraaid. In een traditioneel college staat kennisoverdracht centraal en is er meestal weinig interactie. De docent vertelt en studenten zijn passieve luisteraars. Door studenten de kennisoverdracht thuis te laten doen, kan de contacttijd in de collegezaal gebruikt worden voor interactie en verdieping.

Tijdens de colleges wordt het onderwijsmateriaal actief bestudeerd, bijvoorbeeld door in groepen een probleem op te lossen en de resultaten te presenteren of door gestructureerde discussies.

Didactische meerwaarde

Ten eerste zorgt Flipping the Classroom voor meer autonomie bij studenten over het leerproces. Studenten kunnen zelf bepalen wanneer ze een video bekijken en als iets niet meteen duidelijk is, kunnen ze het nogmaals bekijken.

Ten tweede blijkt uit onderzoek dat Flipping the Classroom een positief effect heeft op slagingspercentages doordat het studenten meer activeert in hun leerproces. Voor docenten biedt het daarnaast de mogelijkheid hun expertise beter te kunnen inzetten. Dit komt doordat ze in de colleges veel meer de verdieping op kunnen zoeken.

Voorbereiding

Het omvormen van een vak naar een Flipping the Classroom-model vergt in het begin relatief veel tijd, maar biedt op de lange termijn juist tijd winst. Per hoorcollege moet een video worden gezocht of gemaakt en beschikbaar worden gesteld via een online leeromgeving, zoals Canvas. Een hoorcollege van drie uur kan op video gereduceerd worden tot 20 à 30 minuten. Het inspreken van de tekst bij de slides kost iets meer tijd, maar de opnames kunnen meerdere jaren gebruikt worden. Team ICTO van het FGw kan hierin ondersteunen.

Vervolgens moet worden nagedacht over de invulling van de hoorcolleges. Daar komt tijd vrij voor verdieping en ruimte voor nieuwe en andere activerende werkvormen. Hierbij verandert ook de rol van de docent.

Tools

Canvas
Coursera
Biteable

Voorbeelden van flipped classroom

Bron: Team ICTO FGw

Kennisclips

Een kennisclip is een korte video waarin je als docent bondig één specifiek onderwerp, een bepaald begrip of een basisprincipe uitlegt.

Je kan een kennisclip op verschillende manieren opnemen: met een lesopnamesysteem, in een studio of via screencasting. De docent kan al dan niet in beeld zijn. De mondelinge uitleg wordt meestal verrijkt met een PowerPoint-voorstelling of een andere schermopname.

Waarom?

De voornaamste redenen om kennisclips in te zetten, zijn:

  • Efficiëntie: Je kan kennisclips gebruiken om veel voorkomende vragen van studenten te beantwoorden zodat er meer tijd en ruimte overblijft voor individuele ondersteuning.
  • Andere invulling contactmomenten: door leerinhouden via kennisclips aan te bieden, kan je in de contactmomenten de nadruk leggen op interactiviteit en het dieper verwerken van deze leerinhouden.
  • Ondersteuning van studenten bij het studeren: studenten kunnen de kennisclips steeds op eigen tempo raadplegen, bijvoorbeeld bij het verwerken van moeilijke leerinhouden.

Lees hier meer over kennisclips en hoe ze te maken.

Korte activerende opdrachten

Docenten geven vaak traditioneel frontaal onderwijs waarbij studenten passief luisteren en aantekeningen maken. Onderzoek laat echter zien actief leren leren leidt tot betere leerresultaten. Dat betekent niet dat hoorcolleges tot het verleden behoren. Het heeft slechts wat aanpassingen nodig. Dat vraagt onder meer om de inzet van activerende werkvormen, vaak ondersteund door ICT-tools.

Didactische meerwaarde

Door het gebruik van (korte) activerende opdrachten gaan studenten actiever meedoen met hoorcolleges. Hierdoor verandert hun rol van passieve luisteraar naar actieve participant. Daarnaast kunnen hogere denkvaardigheden, zoals analyse en evaluatie, aangesproken worden. Dit leidt tot een betere transfer van kennis en vaardigheden.

Soorten opdrachten

Er bestaan veel soorten (korte) activerende werkvormen. Mocht je er meer over willen weten, neem dan contact op met je ICTO-contactpersoon.

- Wordcloud: Tijdens een college wordt live een wordcloud gemaakt op basis van input van studenten, zodat je snel kunt zien wat “de groep” over een stelling of onderwerp denkt en daar direct op kan inspelen.

- Stemmen/polls: Studenten stemmen tijdens het college op stellingen die door de docent worden weergegeven.

- Proeftentamen: Studenten maken een deeltentamen en worden uitgedaagd te overleggen over de vragen en de mogelijke antwoorden.

- One minute paper: Studenten krijgen de opdracht om tijdens een bijeenkomst of op basis van bestudeerde literatuur in één minuut de essentie van de stof op te schrijven en gaan hierover in gesprek.

- Denken-delen-uitwisselen: Studenten denken na over een opdracht en delen antwoorden met elkaar en in daarna in het college.

Tools

Canvas
Kahoot!
Socrative

Bron: Team ICTO FGw

Live polls

Audience polling, zoals het officieel heet, vergroot de interactiviteit tussen een presentator en het publiek. Via stemkastjes, mobiele telefoons, PDA’s of laptops kan het publiek actief participeren tijdens een presentatie, college of cursus.

Actief bezig zijn tijdens college helpt om de stof beter te verwerken en te onthouden. Studenten waarderen de mogelijkheden voor interactie, docenten waarderen het om reacties te krijgen. U krijgt door interactie direct een beeld of de stof helder is overgekomen, studenten kunnen testen of zij de stof begrijpen.

Didactische meerwaarde

Het stellen van een vraag zorgt ervoor dat studenten gedwongen worden over de stof na te denken en te reageren, in plaats van alleen maar consument van het college te zijn. Door eerst een antwoord, anoniem, te laten geven, vervolgens stof te behandelen, waarna je nogmaals kennis of een mening toetst, krijgen studenten inzicht in hun eigen denken of in hun verkeerde veronderstellingen.

Er zit een groot voordeel aan de anonimiteit: wanneer je een groep studenten een vraag stelt, wordt vaak rondgekeken wat de andere antwoorden zijn waarna studenten zich bij het ‘goede’ antwoord aansluiten. Overigens waarderen studenten het gebruik van stemmen ontzettend: 98% van hen geeft aan dat ze het gebruik van stemkastjes op deze manier een toegevoegde waarde vinden hebben.

Voorbereiding

Deze werkvormen kosten relatief weinig voorbereidingstijd. Het stemmenvia smartphones en laptops is het snelst te realiseren: daarvoor geldt dat je het binnen tien minuten kunt opzetten.

Tools

Kahoot!
Poll everywhere
Socrative
Direct poll

Bron: Team ICTO FGw

Digitaal toetsen

Digitaal toetsen is het inzetten van ICT-tools in het ontwikkelen, samenstellen, afnemen, beoordelen en analyseren van tentamens. Met andere woorden: van begin tot eind kan het toetsproces verrijkt worden met digitale middelen. Dit kan zorgen voor een onderwijskundige kwaliteitsslag en het kan efficiencywinst opleveren.

Meer informatie over digitaal toetsen
Contactpersonen digitaal toetsen per faculteit (inloggen via UvA-medewerkerssite

Samenwerkend leren

Samenwerkend leren verwijst naar een onderwijssituatie waarbij studenten de verantwoordelijkheid delen om in interactie met elkaar taken met een gemeenschappelijk doel of eindproduct uit te voeren. In de praktijk wordt samenwerkend leren vaak verward met samenwerken. Er is echter een verschil tussen beide. Bij samenwerkend leren ligt de focus op de inhoud / de leerstof, bij samenwerken ligt de focus meer op het proces / de samenwerking. Er is geen strikte scheiding tussen beide, maar het is zowel voor jezelf als voor de studenten belangrijk om te weten waar de focus ligt bij een samenwerkingsopdracht; op de inhoud, op het proces of beide.

Didactische meerwaarde

De achterliggende gedachte is dat studenten niet alleen leren van de interactie met de docent, maar ook van de interactie met elkaar. Bij samenwerkend leren is niet alleen de lesstof belangrijk, maar ook de samenwerking. Er is sprake van een cognitief en een sociaal doel.

Vormen van samenwerkend leren

Samenwerkend leren wordt in de praktijk al vaak ingezet. Denk bijvoorbeeld aan gezamenlijk doen van onderzoek en daarover presenteren. Een steeds meer toegepaste vorm van samenwerkend leren is Team Based Learning (TBL). Team Based Learning is een vorm van samenwerkend leren die gebruik maakt van een specifieke volgorde van individueel werk, groepswerk en directe feedback om een motiverend raamwerk te creëren waarin studenten in toenemende mate elkaar verantwoordelijk houden voor het voorbereid deelnemen aan klassikale activiteiten en bijdragen aan de discussie.

Er zijn veel ICT-Tools die het samenwerken voor studenten gemakkelijker kunnen maken en voor docenten inzicht bieden in het samenwerkingsproces. Daarnaast bestaan er veel verschillende vormen van samenwerkend leren waarbij studenten bijvoorbeeld wel of niet tot een product komen of waarbij de nadruk meer ligt op de elaboratie van leerstof. Team ICTO van de FGw kan, afhankelijk van de inhoud van een vak, gericht advies geven over welke vormen het best passen bij die inhoud.

Tools

Canvas
Slack
Twitter
WhatsApp

Bron: Team ICTO FGw

Online discussiëren

Aan de hand van stellingen verzamelen studenten informatie en nemen zij een standpunt in. Daarover gaan ze met elkaar online in discussie via een forum. Dit online discussieforum is een schriftelijke asynchrone communicatietool. Iemand start de discussie met een vraag of stelling, en anderen kunnen daarop reageren. Bijdragen aan het forum gebeuren schriftelijk en de deelnemers hoeven niet tegelijkertijd in het forum aanwezig te zijn. Dit heeft als voordelen dat forumdeelnemers zullen nadenken over de formulering van hun inbreng en dat zij daarvoor ook de tijd hebben. Dit verhoogt de kwaliteit van de bijdragen.

Didactische meerwaarde

Discussies op zichzelf vergen van studenten naast kennis en toepassing ook inlevingsvermogen en analysevaardigheden. Ze analyseren het onderwerp en leren hierdoor het onderwerp of probleemstelling van verschillende kanten te bekijken. Ook leren studenten door discussies hoe ze argumenten en een betoog kunnen formuleren en werken ze aan hun presentatievaardigheden. Door discussies online te laten plaatsvinden kunnen studenten deelnemen waar en wanneer zij willen. Daarnaast worden studenten door het opschrijven van hun argumenten geforceerd hun argumenten goed te onderbouwen. Verder biedt een online discussieforum de mogelijkheid voor bescheiden of verlegen studenten actief deel te nemen aan de discussie.

Voorbereiding

Via de Digitale Leeromgeving, zoals Blackboard of Canvas, kan gecommuniceerd worden in een forum. Studenten kunnen zelf discussielijnen aanmaken voor hun vragen waar studenten en docenten op kunnen reageren. Docenten kunnen stellingen aanleveren of dit overlaten aan studenten. Ook bestaat er de mogelijkheid om te stemmen op stellingen. Het werken met deze werkvorm vergt weinig voorbereidingstijd, zowel online als offline en draagt bij aan het activeren van studenten.

Tools

Canvas
Slack
Socrative

Bron: Team ICTO FGw

Jig-saw methode

De Jig-Saw methode is een manier om samenwerking en taakverdeling onder studenten te organiseren. Studenten bestuderen een deel van de stof, leggen de essentie ervan uit aan hun groepsleden en maken gezamenlijk een samenvatting waarbij de stof die de verschillende groepsleden hebben bestudeerd, moet worden gebruikt.

Didactische meerwaarde

Studenten worden in een actieve rol geplaatst en krijgen allen ruimte voor eigen inbreng. Er bestaat wederzijdse afhankelijkheid waarbij studenten moeten samenwerken aan een gemeenschappelijk doel. Meeliften wordt hierdoor bemoeilijkt en direct opgemerkt. Daarnaast leren studenten van en met elkaar. 

Voor docenten betekent deze methode dat er duidelijk zicht wordt verkregen op het leerproces en de moeilijkheden en misvattingen van studenten. Daarnaast hoeven zij geen lange uiteenzetting te geven over een bepaalde leerinhoud.

Voorbereiding

Verdeel het materiaal/de lesstof in een aantal gelijkwaardige en logische delen (maximaal 8), afankelijk van het aantal studenten in de groep. Maximaal 5 studenten mogen hetzelfde onderdeel bestuderen. Elk deel kan onafankelijk van het andere bestudeerd worden. Wijs elke student een van de onderdelen toe met de zelfstudieopdracht een samenvatting te maken van de voornaamste (gezichts)punten hierin. Zet studenten die hetzelfde onderdeel hebben bestudeerd (dat zijn er maximaal 5) in groepen bij elkaar. In de groepjes checken de studenten onderling het begrip van de stof. Stel vervolgens zó nieuwe groepen samen dat in elke groep alle onderdelen van de stof zijn afgedekt. Studenten leggen aan hun groepsgenoten uit wat zij bestudeerd hebben, zodat uiteindelijk de hele stof wordt besproken en samengevat.

Tools

Jigsaw Classroom
Canvas
Slack
WhatsApp

Bron: Team ICTO FGw

Wiki

Een wiki is een website waar gebruikers samenwerken om content te maken en bewerken. Het is daarom zeer bruikbaar voor collaboratieve projecten. Door studenten in een wiki te laten samenwerken worden zij gestimuleerd actief met de stof aan de slag te gaan. Vervolgens dient de wiki als naslagwerk en kan door komende generaties studenten weer geraadpleegd en/of bewerkt worden.

Didactische meerwaarde

Door studenten samen in een wiki de leerstof te laten beschrijven, aan te vullen met media, verbanden aan te laten brengen etc. zijn ze samen bezig met het actief creëren van kennis. Doordat studenten iets aan elkaar moeten uitleggen, ontdekken zij of de stof echt duidelijk is.

Een voordeel van een wiki is dat alle wijzigingen die elke gebruiker doorvoert worden ‘geadministreerd’. Je kunt dus altijd zien wie wat heeft gedaan. Een wiki biedt daarnaast de mogelijkheid om per pagina reacties te plaatsen en te reageren op andere reacties. Dat maakt een wiki een uitstekende ICT-toepassing om in te zetten voor leren, met name voor samenwerkend leren.

Voorbereiding

Als docent kun je een wiki aanmaken en alvast leermateriaal plaatsen. Maar je kunt het ook helemaal aan de studenten over laten. Je hebt als begeleidende docent altijd toegang tot de laatste versie van het werk van je studenten. Spreek van te voren wel goed af wat jouw rol is. Voor de hand ligt bijvoorbeeld dat jij als docent niet in de pagina’s van de wiki werkt, maar er misschien wel op reageert. Via de ‘history’ van de verschillende pagina’s kun je precies zien wie, wat en wanneer heeft bijgedragen.

Om een wiki op te zetten en te beheren kan je facultaire ICTO-team je direct ondersteunen. Zij kunnen ondersteuning bieden op zowel technisch als didactisch vlak. Het is echter belangrijk om een wiki goed in te bedden in je onderwijs, met duidelijke instructie en verwachtingen. En studenten vinden het soms moeilijk om met een wiki om te gaan en verwachten wat uitleg.

Tools

UvA Wiki
Wikispaces
PB Works

Bron: Team ICTO FGw

Collaboratieve tekstanalyse

In een collaboratieve tekstanalyse kun je samen met je studenten teksten online analyseren. Studenten (en docent) werken samen in hetzelfde document. Zowel studenten als docenten kunnen stukken tekst selecteren en er direct een vraag over stellen of een discussie opstarten. Teksten worden hierdoor beter gelezen en discussies gaan sneller de diepte in dan wanneer een losstaand discussieforum gebruikt wordt.

Didactische meerwaarde

Door de inzet van online tools voor collaboratieve tekstanalyse worden studenten geholpen bij het analyseren van literatuur. Doordat studenten samen aan tekstanalyses werken, is er meer tijd over voor verdieping tijdens colleges.

Daarnaast worden studenten actiever betrokken bij de les. Dit verhoogt hun motivatie. Tenslotte heb je als docent meer zicht op het lees- en leerproces van studenten.

Voorbereiding

Het voorbereiden van collaboratieve tekst-analyse vergt niet veel tijd. Je kan de reguliere opdrachten die je studenten meegeeft gemakkelijk overzetten in een digitale tool voor tekst-analyse. Je facultaire ICTO-team kan je hierbij ondersteunen.

Actively Learn
Annotate

Bron: Team ICTO FGw